Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ trên phạm vi toàn cầu, lĩnh vực nghệ thuật biểu diễn nói chung và âm nhạc nói riêng đang chứng kiến sự thay đổi sâu sắc về phương thức tiếp cận công chúng. Sự phát triển nhanh chóng của công nghệ truyền thông và các nền tảng số đã mở ra không gian biểu diễn mới, vượt qua giới hạn về địa lý và quy mô tổ chức. Trong đó, biểu diễn trực tuyến (livestream concert/online concert) đã trở thành một xu hướng nổi bật, góp phần định hình lại mô hình sản xuất và tiêu thụ sản phẩm âm nhạc đương đại.
Livestream vốn không còn xa lạ trong đời sống số hiện nay. Cùng với sự phát triển của các nền tảng như Facebook, Instagram, TikTok và YouTube, nhiều lĩnh vực như thời trang, ẩm thực, kiến trúc, bất động sản… đã tận dụng hình thức phát trực tiếp để quảng bá sản phẩm và tương tác với công chúng. Âm nhạc cũng nhanh chóng hòa vào dòng chảy này, từng bước xây dựng hệ sinh thái biểu diễn trực tuyến chuyên nghiệp và đa dạng.
Ở cấp độ cá nhân, nhiều nghệ sĩ tổ chức các buổi biểu diễn quy mô nhỏ với hình thức tối giản, chỉ gồm giọng hát và nhạc cụ, hoặc kết hợp công nghệ xử lý âm thanh – hình ảnh để nâng cao chất lượng trải nghiệm. Ở quy mô lớn hơn, các đơn vị tổ chức sản xuất những chương trình trực tuyến được đầu tư bài bản về sân khấu, kỹ thuật ghi hình, ánh sáng và âm thanh, mang lại cảm giác gần với không gian hòa nhạc truyền thống.
Tại Việt Nam, ca sĩ Hà Anh Tuấn là một trong những nghệ sĩ tiên phong trong việc xây dựng các chương trình biểu diễn trực tuyến chất lượng cao, thu hút đông đảo khán giả theo dõi trên các nền tảng số. Những chương trình này không chỉ đảm bảo giá trị nghệ thuật mà còn cho thấy khả năng thích ứng linh hoạt của nghệ sĩ trước sự thay đổi của môi trường biểu diễn.
Bên cạnh đó, Trung tâm Thúy Nga Paris cũng đã chuyển đổi hình thức tổ chức từ sân khấu truyền thống sang mô hình biểu diễn trực tuyến, duy trì hoạt động nghệ thuật và tiếp cận cộng đồng khán giả quốc tế thông qua không gian số.
Trên bình diện quốc tế, nhiều nghệ sĩ và nhóm nhạc lớn đã ghi dấu ấn với các chương trình trực tuyến quy mô toàn cầu. Nhóm nhạc BTS tổ chức các buổi hòa nhạc trực tuyến với công nghệ dàn dựng hiện đại, tái hiện không gian của những sân vận động nổi tiếng như Wembley Stadium (Anh) và MetLife Stadium (Hoa Kỳ). Chương trình “Bang Bang Con: The Live” được ghi nhận là một trong những buổi hòa nhạc trực tuyến có lượng vé bán ra ấn tượng, với hơn 756.000 khán giả từ hơn 100 quốc gia và vùng lãnh thổ tham dự. Con số này cho thấy tiềm năng mở rộng quy mô công chúng vượt xa giới hạn của một sân vận động truyền thống.
Ngoài ra, các sự kiện âm nhạc lâu đời như Monterey Jazz Festival cũng triển khai hình thức trực tuyến, góp phần duy trì tính liên tục của hoạt động biểu diễn chuyên nghiệp trong bối cảnh chuyển đổi phương thức tổ chức.
Nghệ sĩ Dua Lipa cũng ghi dấu ấn với album Future Nostalgia và các buổi biểu diễn trực tuyến được đầu tư công phu, thu hút lượng người xem lớn trên toàn cầu. Album này sau đó đã giành giải “Album Pop Vocal xuất sắc nhất” tại Grammy Awards lần thứ 63, khẳng định sức ảnh hưởng của nghệ sĩ trong bối cảnh âm nhạc đương đại gắn liền với môi trường số.
Có thể nhận thấy, biểu diễn trực tuyến không chỉ là giải pháp tình thế mà đã trở thành một xu hướng phát triển bền vững của ngành công nghiệp âm nhạc. Hình thức này mở rộng khả năng tiếp cận công chúng, tối ưu hóa chi phí tổ chức, đồng thời tạo điều kiện cho sự sáng tạo trong dàn dựng và tương tác. Các thể loại âm nhạc từ cổ điển, thính phòng đến pop, rock, jazz đều có thể thích ứng với môi trường biểu diễn mới.
Sự chuyển dịch từ không gian sân khấu vật lý sang không gian số phản ánh quá trình tái cấu trúc của nghệ thuật biểu diễn trong kỷ nguyên công nghệ. Dù phương thức thể hiện có thay đổi, giá trị cốt lõi của âm nhạc – cảm xúc, tính sáng tạo và khả năng kết nối con người – vẫn được duy trì và phát triển. Trong tương lai, biểu diễn trực tuyến được dự báo sẽ tiếp tục song hành cùng các hình thức truyền thống, góp phần đa dạng hóa đời sống âm nhạc và mở rộng biên độ tiếp cận của nghệ thuật đến công chúng toàn cầu.